De aap en de sushimeester

Cultuur is per definitie iets van mensen. Zodra dieren gedrag vertonen dat op cultuur lijkt wordt dat direct verklaard met 'instinct' of 'imitatie'; andere opvattingen worden weggewuifd als antropocentrisch. Frans de Waal verzet zich tegen deze benauwde visie en laat in dit nieuwe boek zien dat cultuur bij dieren wel degelijk aangetoond kan worden.

Het beroemdste voorbeeld daarvan, het Japanse makakenvrouwtje dat zichzelf, haar groepsgenoten en nakomelingen leerde om voedsel in zeewater af te spoelen, is het uitgangspunt van De Waals reis door het dierenrijk. De vragen die hij daarbij stelt zijn diepgaand. Wat bedoelen wij met 'cultuur'? Is het mogelijk om cultuur waar te nemen bij dieren? En wat betekent die waarneming voor ons eigen zelfbeeld? Hij beschrijft apen die grappen maken met de mensen om hen heen, apen die een stenen aambeeld gebruiken om noten te kraken, orca's die hun jongen leren om het strand op te duiken om daar een prooi te verschalken, opvallende gedragsverschillen tussen de verschillende volkeren van één apensoort. Al deze waarnemingen leiden tot zijn onontkoombare conclusie dat wij ons laatste bastion moeten opgeven. Cultuur is niet langer een uniek menselijke eigenschap en komt ook voor bij dieren. De aap en de sushimeester zal een klassiek boek blijken te zijn, het begin van een nieuw tijdperk waarin wij het aloude conflict tussen natuur en cultuur voorgoed zijn ontstegen.