Een muur van rubber De WOB in de journalistieke praktijk

Artikel 2.
1. Een bestuursorgaan verstrekt bij de uitvoering van zijn taak (..) informatie (..) en gaat daarbij uit van het algemeen belang van openbaarheid van informatie.
(.)
Artikel 3
1. Een ieder kan een verzoek om informatie neergelegd in documenten over een bestuurlijke aangelegenheid richten tot een bestuursorgaan.
(...)
5. Een verzoek om informatie wordt ingewilligd met inachtneming van het bepaalde in de Artikelen 10 en 11.
(.)"

Het staat er zo mooi in de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB). Maar wie denkt dat bestuursorganen die openbaarheid daarom actief zullen nastreven heeft vast nog nooit een beroep op de WOB gedaan. Het uitgangspunt dat informatie openbaar gemaakt wordt lijkt in de loop der jaren opgeschoven naar het adagium 'openbaar maken als het echt niet anders kan'. Tussen verzoek en openbaarheid is een muur van rubber gerezen. Dat is in elk geval het gevoel dat leeft onder journalisten die gebruikmaken van het in de wet vastgelegde recht op informatie.
De Nederlands-Vlaamse Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) maakte een rondgang langs collega's en specialisten op zoek naar ervaringen, mooie vangsten, afwijzingen, successen, teleurstellingen en hun analyse om zo de discussie over de WOB een nieuwe impuls te geven. Dit boek is daar de weerslag van.

Margo Smit is onafhankelijk (onderzoeks)journalist en (parttime) directeur van de Nederlands-Vlaamse Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ). Ze werkte lange tijd als programmamaker voor diverse tv-programma's, zoals 'Reporter', 'Profiel', 'TweeVandaag'. Ze is tevens als docent tv-journalistiek verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen en als gastdocent journalistiek aan de Katholieke Hogeschool Mechelen (B).
----
Dit met de nodige tamtam gepresenteerde boekje is uitgegeven onder auspiciën van de VVOJ, de Nederlands-Vlaamse Vereniging van Onderzoeksjournalisten. De VVOJ heeft een rondgang langs collega's en specialisten gemaakt op zoek naar analyses en ervaringen (zowel teleurstellingen als successen) bij toepassing van de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB).
De neerslag van die rondgang is vastgelegd in dit lezenswaardige en tamelijk onthullende werkje, waarin vooral journalisten vertellen over de tegenwerking die zij keer op keer ondervinden bij het krijgen van openheid van bestuurders. Vaak moeten ze bedelen om documenten via een WOB-verzoek openbaar te krijgen, hoewel dit toch een wettelijk recht is.
De bekende kloof tussen theorie en praktijk! Opvallend is verder de constatering dat het veel journalisten en ambtenaren ontbreekt aan kennis op dit gebied. In die zin vult deze uitgave over een onderwerp waarover nog niet zoveel is geschreven, een leemte. Kleine omvang; negen hoofdstukken plus voorwoord en conclusies & aanbevelingen. Desondanks een lezenswaardige publicatie. NBD/Biblion
----
Inhoudsopgave

Voorwoord

1 Wat is de Wet Openbaarheid van Bestuur?
Marco de Lange & Wil van der Schans
2 De enquête - Gebruikers en gebruik
Jaap Nienhuis, Karel Platteau, Wil van der Schans & Anneke Verbraeken
3 De professional - 'Volhouden loont!'
Wil van der Schans
4 De enquête - Afhandelen van verzoeken
Jaap Nienhuis, Karel Platteau, Wil van der Schans & Anneke Verbraeken
5 De grootverbruiker - 'Heeft u niets beters te doen.?'
Brenno de Winter
6 De starter - 'Dag 155: Bellen, mailen en afwachten'
Marco de Lange
7 De enquête - Afwijzingen
Jaap Nienhuis, Karel Platteau, Wil van der Schans & Anneke Verbraeken
8 De Nederlandse wetenschappers - 'De wobkan beter!'
Bernd van der Meulen & Kim Mulder
9 De Belgische professor - 'Nog een lange weg te gaan'
Dirk Voorhoof
10 Conclusies en aanbevelingen