Ticket naar Shangri-la Verkenningen aan de grens, een essay

In I979 belandde ik aan de voet van de Kiliman­jaro bij een Tanzaniaanse kunstenares. Zij maakte houtsculpturen. We dronken thee en onder zachte commerciële dwang kocht ik een beeldje. Ik voel me nog altijd ongemakkelijk dat ik zo gedwee in die klas­sieke toeristenval trapte. Het staat nu, terwijl ik over reizen schrijf, waarschuwend op mijn computer. Het is een zeer expressieve, Afrikaanse januskop. Hij kijkt peinzend vooruit en achteruit. Dat probeer ik ook te doen, met gemengde gevoelens." Dit is geen reisboek, maar een essay over reizen, een fenomeen dat jaarlijks kortstondige, maar massale volksverhuizingen over heel de wereld veroor­zaakt. Ticket naar Shangri-la bevat historische, sociologische en filosofische beschouwingen reizen op basis van eigen ervaringen en uitvoerige verwij­zingen naar literatuuronderzoek.

Voor de auteur is reizen een verwarrende activiteit. Als reiziger ontmoet je voortdurend geografische, economische, psychologische en culturele grenzen: tussen Eerste en Derde Wereld, tussen moderniteit en traditie, tussen het eigene en het vreemde, tussen schijn en werkelijkheid; tussen volksverlakkerij en authenticiteit.

Op de grens tussen droom en werkelijkheid ont­stonden Eldorado's en Shangri-la's. Tegenwoordig zijn de tickets naar Paradijzen Overzee goedkoper dan ooit. Welk beeld creëren Westerse touropera­tors? Welke ideeën of mythen ontstaan er in de geest van de reiziger over 'het eigene' en `het andere'? Hoe kijkt het Zuiden aan tegen al dat toeristische geweld? In hoeverre kan reizen interculturele communicatie bevorderen?

Al reizende door de geschiedenis, de literatuur en de wereld zoekt de auteur, zelf al jaren een verwoed reiziger, op deze en meer vragen een antwoord.

Walter Lotens (1942) is schrijver en freelancejour­nalist met speciale aandacht voor Latijns-Amerika. Hij schreef er een aantal boeken over waaronder drie over zijn jarenlange standplaats Suriname.