Langs kromme lijnen Zes resterende vragen over de tweede wereldoorlog

De grote Amerikaanse historicus van Hongaarse afkomst John Lukacs heeft zich heel zijn loopbaan verdiept in de Tweede Wereldoorlog. Tot de onafgebroken stroom van publikaties behoren de ook in het Nederlands verschenen Hitler en de historici en Vijf dagen in Londen.

Dit boek is geen geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog maar een boek over de geschiedenis en de geschiedschrijving van die oorlog. De Tweede Wereldoorlog was de laatste van de wereldoorlogen en hij maakte een einde aan een compleet historisch tijdvak, een stelling die door Lukacs in een van de hoofdstukken wordt verdedigd.

In dit boek probeert de auteur antwoord te geven op de volgende zes vragen: Was de Tweede Wereldoorlog onvermijdelijk? Was de deling van Europa onvermijdelijk? Was Hitler onvermijdelijk? Was het vervaardigen van de atoombom onvermijdelijk? Was de Amerikaanse strijd tegen Duitsland onvermijdelijk? Was de Koude Oorlog onvermijdelijk?

Uit de inleiding: 'Een werkelijk Goede Oorlog bestaat niet. Het is hooguit zo dat de redenen voor de ene oorlog beter zijn dan die voor een andere. In dit boek zal ik ik keer op keer teruggrijpen naar de stelling dat de Tweede Wereldoorlog een gigantische wereldwijde strijd was tussen drie belangrijke krachten: westerse en parlementaire democratie, vertegenwoordigd en geïncarneerd door de Angelsaksische en andere, Europese landen; het communisme, vertegenwoordigd en geïncarneerd door de Sovjetunie; en het nationaal-socialisme, vertegenwoordigd en geïncarneerd door Hitlers Derde Rijk. De macht van de laatste was, verbazingwekkend genoeg, zo groot dat het alleen verslagen kon worden door een bondgenootschap van Groot-Brittannië, de Verenigde Staten én Rusland. Eén van die drie zou niet toereikend geweest zijn om Hitler-Duitsland te verslaan, en ook twee niet. Daarentegen was aan de andere kant van de wereld de Amerikaanse macht voldoende om Japan te verslaan.

John Lukacs (Boedapest, 1924) was tot zijn emeritaat hoogleraar Geschiedenis aan het Chestnut Hill College in Philadelphia (Pennsylvania).