In strijd met Spinoza Het failliet van de Nederlandse Verlichting (1670-1800)

Spinoza, Van den Enden en hun leerlingen brachten in de late zeventiende eeuw Nederlandse democratie, gelijkheid en individuele vrijheid in combinatie met volledige tolerantie (in tegenstelling tot de beperkte tolerantie die in werkelijkheid was toegestaan in de Nederlandse Republiek) voor het eerst naar voren als filosofische agenda en als samenhangend systeem van moderne waarden. Tijdens de achttiende eeuw bleef de Nederlandse publieke opinie zich over het algemeen sterk verzetten tegen hun ideeën, wat in sommige geledingen van de Nederlandse maatschappij tot de twintigste en eenentwintigste eeuw heeft geduurd. Deze ?verlichte waarden? kregen in Nederland dankzij de Verlichting wel enige voet aan de grond na 1700, maar in de vroege negentiende eeuw verloren ze opnieuw terrein.