Religie in het publieke domein Fundament en fundamentalisme

Van oudsher claimen zowel de religie als de politiek het recht op de organisatie van het publieke leven. Ze kunnen daarbij zowel bondgenoten als tegenstrevers zijn. De oplossing van de liberale rechtsstaat, die de religie tot het privé-domein terugdrong, komt nu om meerdere redenen onder druk te staan. Niet alle religies en niet alle culturen kunnen zich even gemakkelijk voegen in deze van oorsprong westerse en christelijk gefundeerde structuur.

Dit boek zet de fundering van dit model uiteen en toetst het aan de uitdagingen van de multiculturele en multireligieuze hedendaagse samenleving. De bijdragen representeren uiteenlopende en soms uitgesproken meningen hierover. Ze bestrijken een breed scala tussen een onverzettelijk pleidooi voor de neutraliteit van de westers liberale rechtsstaat en de fundamentele twijfel bij de overlevingskans van het klassieke verlichtingsideaal.

De problematiek van de fundering van de moderne democratie in relatie tot de hedendaagse maatschappelijke herprofilering van de religie in de publiek ruimte wordt hier ook gespiegeld aan de meest opvallende bedreiging van die opgave: de opkomst van het moderne religieuze fundamentalisme dat niet alleen een bedreiging van de democratie maar ook van de maatschappelijke respectabiliteit van de religie is. Daarbij kan de vraag naar het intrinsieke verband tussen de moderne westerse fundering van de democratische samenleving en het verzet daartegen van het religieuze fundamentalisme niet worden ontlopen.

Inhoud

Voorwoord

Donald Loose
It takes two to tango
Inleiding

Deel I. Fundament

Donald Loose
Politiek en de publieke rol van religie

Inigo Bocken
Waarom burgers betere gelovigen zijn
Religie, politiek en publieke moraal

Paul Cobben
Kan religie in de multiculturele samenleving slechts privé-zaak zijn?

Antoon Braeckman
Ethiek of identiteit?
Habermas en Gauchet over de rol van religies in de publieke ruimte

Jos de Mul
Lekenstaat of lijkenstaat?
Pleidooi voor een verlichte polythiek

Donald Loose
Het belang van het christelijke paradigma voor de verhouding samenleving en religie

Deel II. Fundamentalisme

Donald Loose
Het moderne reveil van religieus fundamentalisme
Kritiek van een reflexieve kortsluiting

Afshin Ellian
Het monotheïstisch probleem
Civitas Dei en Civitas Terrena in confrontatie met de islam

Henk Oosterling
Verlichtingsfundamentalisme doorgelicht
Over de relatie tussen mensen, media, macht en markt

Michiel Leezenberg
Klassieke en hedendaagse islamitische visies op politiek

Marc De Kesel
Een juist gebruik van de dood
Over Mohammed B.'s open brief aan Hirsi Ali

Over de auteurs

Met bijdragen van Donald Loose, Inigo Bocken, Jos de Mul, Paul Cobben, Anton Braeckman, Afshin Ellian, Henk Oosterling, Michiel Leezenberg, Marc De Kesel