Verboden te sterven Oranjehotel, Kamp Amersfoort, Buchenwald, Grosz-Rozen, Dachau, Natzweiler

Verboden te sterven is een inmiddels klassiek geworden egodocument. Geredigeerd door Theun de Vries, kwam het in 1963 in een beperkte oplage uit. Op den duur werd het beschouwd als een van de belangrijkste Nederlandse verslagen van de systematische terreur in de Duitse concentratiekampen. Het wordt nu volledig herzien uitgegeven; een uitgebreid nawoord is eraan toegevoegd.

Wim Harthoorn (â??Bart Dijkmanâ??), leider van een communistische verzetsgroep in Den Haag, wordt in augustus 1941 gearresteerd door twee Hollandse politieagenten en in het â??Oranjehotelâ?? te Scheveningen gevangengezet. Zijn celgenoot gedurende een half jaar is Han Stijkel, de bekende leider van de naar hem genoemde verzetsgroep, die later in Berlijn zal worden gefusilleerd. Via kamp Amersfoort wordt Bart in maart 1942 getransporteerd naar Buchenwald, en vervolgens naar Grosz-Rosen. Het lijden van de groep van vijfenzestig Nederlanders aldaar, meest communisten uit Den Haag en Groningen, wordt indringend beschreven. Van hen ontkomen in augustus 1942 slechts twaalf aan deze hel; ze worden doorgestuurd naar Dachau. Als â??Nacht-und- Nebelâ??-gevangene wordt Bart in november 1943 getransporteerd naar Natzweiler in de Vogezen, waar hij in de steengroeve wordt tewerkgesteld. Vlak voor de komst van de geallieerden wordt hij weer overgebracht naar Dachau, waar hij blijft tot aan de bevrijding. Tot drie keer toe heeft hij met een voet in het graf gestaan.
Verboden te sterven biedt een van de zeer weinige beschrijvingen van het vernietigingskamp Grosz-Rosen in zijn meest verschrikkelijke periode. Harthoorns gevangenschap in verscheidene andere kampen maakt de navrante verschillen ertussen duidelijk. In Buchenwald en Dachau was sprake van een goed georganiseerd communistisch verzet.

Het autobiografische verhaal wordt verteld vanuit de belevingswereld van een idealistische communist, met galgenhumor en veel levendige dialogen.