Tegendraads Het relaas van een ex-politie psycholoog

De psycholoog en criminoloog Dr. Harrie Timmerman werkte zes jaar bij de Regiopolitie Groningen. Hij kwam in 2004 op de hoogte van de vermoedelijk ernstigste rechterlijke dwaling van de afgelopen decennia. De Schiedammer parkmoord was níet gepleegd door Cees B.; Het Nederlands Forensisch Instituut had het bewijs daarvan; het gevonden DNA was niet van hem.
Timmerman weerstond de druk die in woord en geschrift op hem werd uitgeoefend om zijn kennis voor zich te houden. Een en ander leidde op 5 september 2005 tot de uitzending van Netwerk over deze zaak. Timmermans werk was hem inmiddels onmogelijk gemaakt. Zijn lot werd dat van veel klokkenluiders; voortzetten van zijn werk was onmogelijk geworden en dat leidde tot een vervroegde pensionering.

Met de veranderende onderzoeksterreinen veranderde ook de omgang tussen wetenschap en politie. In de jaren zeventig was het slechts bij hoge uitzondering dat onderzoekers toegang hadden tot de politiedossiers.
Midden jaren negentig begon de politieorganisatie zich opener op te stellen tegenover 'wetenschappelijke pottenkijkers'. Mensen uit de politieorganisatie kwamen naar de universiteit en volgden colleges criminologie. Door de intensievere contacten tussen wetenschap en politie verdween het oude idee van: de politie, dat zijn anderen. Men ging stilzwijgend uit van een gezamenlijk belang: meer inzicht krijgen in de criminaliteit en voorkomen dat bepaalde vormen van criminaliteit zich verspreiden. Er ontstond ook meer wederzijds begrip: de politie leerde van de wetenschap dat je niet te snel conclusies moet trekken, de wetenschappers kregen meer oog voor het soms moeilijke werk van de agent op straat.

De beleidsmensen bij de regiokorpsen van Groningen en Drenthe vroegen de criminologen om mee te denken over wat ze 'maatschappelijke verkenningen' noemden: het signaleren van en anticiperen op nieuwe vormen van criminaliteit. In Groningen nam de Divisie Zware Georganiseerde Criminaliteit, nu de Divisie Regionale Recherche, het initiatief tot oprichting van een Regionaal Informatie Knooppunt Criminaliteit, waar cijfers moesten worden bijgehouden en trends in de criminaliteit werden gevolgd, benoemd en beschreven.
Deze voorzichtige toenadering leidde ertoe dat Timmerman als wetenschapper onderzoek ging doen op de burelen van de politie waar het RIKC gestalte moest krijgen. Bij de politiemensen ontmoette hij vooral nieuwsgierigheid, een enkele maal argwaan, omdat hij toegang had tot gegevens, waarover zelfs niet elke rechercheur zomaar kon beschikken.
De contacten verliepen dusdanig, dat recherchemensen hem inwijdden in onderzoeken waar zij mee bezig waren. Men wilde zijn visie daarop wel horen. Het viel hem op dat de leden van de verschillende teams weinig met elkaar overlegden. Er waren nauwelijks dwarsverbindingen, ieder team werkte alleen aan het eigen onderzoek.
Hij verdiepte zich samen met de analist Johan Stienstra, die eerder college bij hem gevolgd had, in de zaak van de psychologe Els Slurink die begin dat jaar was vermoord. Verschillende oude zaken werden heropend en op een andere wijze benaderd. Die onderzoeken, waarvan er enkele in die boek beschreven zijn, brachten ernstige blunders en dwalingen aan het licht. Hij probeerde de politie daarom tot een andere aanpak van onderzoek en verhoren te bewegen. Geregeld met succes, ondanks weerstand, tot aan zijn dramatische afscheid.

De onverholen kritiek in dit boek betreft in eerste instantie de politieorganisatie en op de tweede plaats enkele functionarissen. Die kritiek komt niet voort uit de rancune van een klokkenluider, hij is bedoeld als bijdrage aan een beter functionerend politieapparaat.