Over kampliteratuur

Persoonlijke herinneringen, berichten, documenten en verhalen over het concentratiekamp vormen bij elkaar een enorme bibliotheek. Jacq Vogelaar heeft zich in dit labyrint gewaagd en brengt verslag uit van zijn zoektocht door de literatuur over verschillende soorten kampen, nazi- én goelagkampen, waarvan de prachtig geschreven en gruwelijke beschrijvingen van Varlam Sjalamov een voorbeeld zijn. Over kampliteratuur is een essay van een lezer die terugschrijft en daarbij nieuwe vragen stelt.

'Kampliteratuur' is een nieuw woord, dat tevens de afstand en de vrijheid laat zien van een latere, naoorlogse generatie. Hoe lezen we nu de verhalen over het kamp van schrijvers als Robert Antelme, Primo Levi, Tadeus Borowski, Arthur Koestler, Alexander Solzjenitsyn en Varlam Sjalamov? Wat voegen de laatste ooggetuigen, zoals Jorge Semprun en Kertész, toe aan deze literatuur? Kan er over het kamp ook door anderen geschreven worden, die er niet zelf zijn bij geweest? Alexander Kluge, Danilo Ki?, Georges Perec en, - heel recent - Soazig Aaron zijn voorbeelden van dat laatste fenomeen.
In het begin zijn kampverhalen vooral heel belangrijk geweest als getuigenissen. Over kampliteratuur gaat uit van de stelling dat dit proces langzamerhand is afgesloten, en dat de betere schrijvers over het kamp van meet af aan vooral wilden begrijpen wat onbegrijpelijk leek. Om dát onderzoek gaat het in de kampliteratuur. De grote vraag is dan eigenlijk: wat vermag literatuur?