De wereld gaat aan deugd ten onder Verzameld werk, deel 1

Deugd heeft een kouwe kont. Als we allemaal strikt deugdzaam gaan leven, dan zitten we binnen de kortste keren met elkaar onder een boom en eten de noten die op de grond gevallen zijn. O zo braaf en eerlijk en vroom, maar vegeterend als een plant. Veel schiet er niet over, de stramste eekhoorn is ons nog te vlug af.
Er is maar een enkeling die het overleeft. De wereld gaat aan deugd ten onder. Dit is heel beknopt de maatschappijvisie van de Nederlandse arts en filosoof Bernard Mandeville (Rotterdam 1670 - Londen 1733). Hij is over de hele wereld beroemd, behalve in het land waar hij is geboren en tot zijn vijfentwintigste heeft gewoond. Daar gaat nu eindelijk verandering in komen. De boeken van Mandeville, oorspronkelijk geschreven in het Engels, zullen in de komende jaren een voor een in het Nederlands verschijnen.
Deel I, 'De wereld gaat aan deugd ten onder', bevat het vermaarde gedicht 'De morrende korf' en de belangrijkste essays uit 'De fabel van de bijen', gevolgd door 'Een bescheiden verdediging van openbare bordelen'. In dit verbluffend actuele boek -dat past in de traditie van De heerser van Machiavelli en Lof der zotheid van Erasmus- neemt Mandeville het op tegen de moraalridders van zijn tijd, en die van alle tijden.
Als een sociale wetenschapper avant la lettre richt Mandeville zich op de vraag wat er nodig is om, rekening houdend met en zelfs profiterend van de individuele menselijke gebreken, de samenleving als geheel zo soepel mogelijk te laten verlopen. Waarschijnlijk is zijn werk juist daardoor een eye-opener voor telkens weer nieuwe generaties politici, filosofen, economen, juristen, historici en literatoren.