Over Duitsland

Met zijn vlijmscherpe pen maakte Heine een toekomst voor zichzelf als schrijver in Duitsland onmogelijk. In 1831 emigreerde hij naar Parijs waar het zijn levensmissie werd te werken aan een 'goede verstandhouding tussen Duitsland en Frankrijk'. In Over Duitsland, uit 1835, geeft Heine met de twee grote essays 'Religie en filosofie in Duitsland' en 'De romantische school' zijn Franse lezers een diepgaand inzicht in de sociaal-historische samenhang van de culturele geschiedenis van Duitsland sinds Luther.

In zijn zeer persoonlijke stijl, nu eens bezield en bombastisch, dan weer vol scherpte, humor en ironie, schetst Heine in de bijzondere karakteriseringen van onder anderen Luther en Spinoza de revoluties in het denken, en met onder meer de unieke vergelijking tussen Kant en Robespierre de geheime correlatie tussen theorie en maatschappelijke werkelijkheid. In het andere essay leidt zijn haat-liefdeverhouding tot de bloeitijd van de Duitse literatuur onder meer tot een ambivalent, prachtig portret van Goethe en ontroerende ontboezemingen over de poëzie van de romantiek.