Duitsland 1939: Jekyll & Hyde Nawoord door Hubert Smeets

Londen 1939. Een ruim dertigjarige emigrant, een jurist uit Berlijn die kort tevoren met zijn joodse vriendin in Engeland was beland, zet zich aan het schrijven van een boek over het Duitsland dat hij is ontvlucht. Hij legt daarvoor, zoals zestig jaar later bekend werd, zijn werk aan een autobiografisch boek (Het verhaal van een Duitser) opzij. Nu de oorlog daadwerkelijk is uitgebroken, acht hij het voorlopig niet opportuun om over zichzelf te schrijven.

Met de adem van de gebeurtenissen in zijn nek, schrijft hij snel, doelmatig, systematisch en haarscherp een analyse over de krachtsverhoudingen in Duitsland. Het boek verschijnt in mei 1940, als Nederland, België en Frankrijk al gevallen zijn. Om zijn achtergebleven familie niet in gevaar te brengen kiest hij een pseudoniem: Sebastian Haffner. Het is zijn eerste boek in de reeks geschriften over de Duitse geschiedenis, internationale politiek en de Tweede Wereldoorlog.

In het boek geeft hij niet alleen zijn eerste, direct rake karakterschetsen van Hitler (potentiële zelfmoordenaar) en de overige nazi-leiders (wier partij zonder Hitler niets voorstelt), maar hij karakteriseert ook de Duitse bevolking. Omdat 'de Duitsers' de rol van dader en slachtoffer (Jekyll & Hyde) allebei past, onderscheidt hij hen naar de houding die men tegenover het regime inneemt.