Sjibbolet voor Paul Celan (1986) Vertaling Ger Groot

Hoe vluchtig is een datum? Hoe eenmalig is een gebeurtenis die slechts één keer plaatsvindt, zoals een besnijdenis? Hoe uniek is een naam, een uitspraak of een wachtwoord? In Sjibbolet leest Jacques Derrida het werk van de Duitstalige joodse dichter Paul Celan vanuit de verwondering over het woord, dat steeds opnieuw terugkomt en niettemin altijd weer enkelvoudig is, over de datering, tegelijk eenvoudig en onoverzienbaar algemeen, en over het raadsel van de identiteit. Sjibbolet, dat was het wachtwoord waarmee de Joden zich onderscheidden van hun vijanden, de Efraïmieten. Het was het woord dat méér betekende dan zijn betekenis, omdat het het teken werd van een scheiding of grens - de grens tussen het eigene en het andere. Een uniek woord, dat pas een kenmerk van eigenheid werd in de eindeloze herhaling (tweeënveertig duizend keer, zegt het boek Richteren) waarin het als ondubbelzinnig teken werd opgeëist. Wat is het geheim van de herhaling, die het eigene van de naam of de enkelvoudigheid van de gedateerde gebeurtenis pas in het leven roept? In zijn aandachtige en eerbiedige lezing vraagt Derrida de gedichten van Celan naar de betekenis van hun data, hun plaatsnamen, hun chiffres en codewoorden. Waarin huist het geheim van de zichzelf herhalende taal, het raadsel van de grens die zich uitwist op het moment dat zij getrokken wordt, de identiteit die zich hecht aan een eenmalige handeling: bijvoorbeeld een besnijdenis, die een volk tot volk, het woord tot woord, en een Mij tot ongewis Ik maakt?