Dood van een gezonde roker

Nederland verkeert sinds 2 november 2004 in een identiteitscrisis. Op die dag werd de columnist en filmmaker Theo van Gogh vermoord. De dader -een hoogopgeleide, redelijk geïntegreerde Nederlander van Marokkaanse afkomst- bleek een religieus motief te hebben. Mohammed B. moordde in naam van de islam, de religie waarmee Van Gogh keer op keer venijnig de spot had gedreven. Ineens kon een uitgesproken mening iemand het leven kosten en dit nota bene in het progressieve, tolerante landje van Spinoza.

Ian Buruma, van oorsprong Nederlander maar sinds dertig jaar woonachtig in het buitenland, richt een indrukwekkende blik op zijn geboorteland en probeert deze crisis te doorgronden. Hij belicht naast de geschiedenis van tolerantie tegenover minderheden ook minder positieve nationale karakteristieken. Buruma houdt ons een spiegel voor, en het spiegelbeeld is onthutsend. Mohammed B. heeft wereldvreemde, fundamentalistische opvattingen, maar is wel degelijk een kind van onze cultuur en misschien meer Nederlander dan ons lief is.