Niet voor God en niet voor het Vaderland Linkse soldaten, matrozen en hun organisatie tijdens de mobilisatie van '14 -'18

Ron Blom, medewerker acquisitie bij het Gemeentearchief Amsterdam, en
Theunis Stelling, docent aan het Regionaal Opleidingscentrum IDcollege,
geven in hun proefschrift een beeld van het Nederlandse verzet van Jan
Soldaat. Zelf spreken ze in hun ondertitel van 'Linkse soldaten...' Het
boek geeft een bijna compleet beeld van het verzet tijdens de mobilisatie
van de Eerste Wereldoorlog. Ze doen dit aan de hand van een gedegen
bronnenonderzoek. Hun boek is gelardeerd met citaten uit brieven,
dagboeken, rapporten en kranten.
Het boek is verdeeld in vier delen. Deel 1 'Het soldatenleven tijdens de
mobilisatie' beschrijft onder andere de levensomstandigheden in de kazernes
waar de gemobiliseerden wachtten op een oorlog waarbij Nederland nooit
direct betrokken zou raken. Deel 2 'Socialistisch soldatenwerk' geeft de
bewegingen weer waar de soldaten door 'beïnvloed' werden, zoals de
anarchistische beweging, de SDAP en het Revolutionair-Socialistisch Comité..
In het derde deel gaan de schrijvers met de marine overzee naar onder meer
voormalig Nederlands-Indië. Zelf vond ik het beeld dat hier geschapen werd
het sterkste onderdeel van het boek. Het laatste deel beschrijft de
demobilisatie, de veranderingen in het leger van 1918, de terugkeer in de
burgermaatschappij van 'onze jongens' en de opstelling van de linkse
bewegingen.
In veel recensies over deze zeer lijvige studie wordt het woord
'monnikenwerk' gebruikt. Ik denk dat dit een terechte term is voor dit
prachtige boek.