​door: Jordy Willems

Sinds 2011 wordt in de Panamese Tabasará rivier gebouwd aan de stuwdam Barro Blanco, gefinancierd door het inmiddels beruchte FMO. De inheemsen uit het gebied verzetten zich al jarenlang tegen de dam, die 'schone' energie moet opleveren, maar vooral hun grondgebied verwoest. De dam is zo goed als af, maar de strijd van de inheemsen gaat door, met steun van XminY.

Geen consensus
Een stuwdam bouwen op inheems grondgebied kan niet zomaar. Hiervoor is toestemming van de lokale bevolking nodig, De dambouwer Genisa hield in 2008 wel een consultatie, maar deed dat in de verderop gelegen stad Tolé, nota bene zonder de directe Ngäbe-Buglé bewoners op de hoogte te brengen. Tegenstanders van de dam werd de toegang geweigerd, waarna een spontaan protest ontstond. Toch meende Genisa na afloop van de bijeenkomst de toestemming van omwonenden te hebben, en zette het project voort.

Nederlandse vinger in de pap
Hoewel het uitvoerend bedrijf Genisa in Hondurese handen is, wordt de Barro Blanco dam vooral mogelijk gemaakt door internationale investeerders. De Nederlandse ontwikkelingsbank FMO (Financierings- Maatschappij voor Ontwikkelingslanden) is daar één van. En FMO neemt de bezwaren van de Ngäbe-Buglé niet serieus. 'Een deel van de bevolking vindt het niet goed dat die dam er komt. Op het moment dat het project startte woonde er waarschijnlijk niemand, maar dat kan niemand meer achterhalen. Nu woont er een klein aantal mensen en die mensen moeten er weg', aldus CEO Nanno Kleiterp in een interview met Vice Versa.

Doodsbedreigingen
De inheemse bewoners van het gebied rond Barro Blanco vrezen de gevolgen van de dam. Niet alleen komen hun huizen en religieuze plaatsen onder water te staan, ook wordt de ecologische balans van het gebied hevig verstoord. Om hun grondgebied te beschermen tegen het damproject, hebben velen van de Ngäbe-Buglé gemeenschap zich verenigd in de Movimiento 10 de Abril, ofwel M-10. Al ruim 15 jaar lang strijden zij op vreedzame wijze voor hun rechten. En niet zonder gevaar. In juli 2015 werd een vreedzaam protest hardhandig neergeslagen door de politie. 'Ik word geïntimideerd en bedreigd met de dood, alleen omdat ik het niet eens ben met de bouw van de dam', zegt Silvia Carrera van de Ngäbe-Buglé.

Loze beloftes
In februari 2015 startte de Panamese overheid een ronde tafel-dialoog, die tot overeenstemming tussen Genisa en de inheemse bewoners zou moeten leiden. Hierin werd onder meer afgesproken dat het stuwmeer niet gevuld zou worden voordat er een definitieve overeenkomst tussen beide partijen zou zijn. Volledig tegen deze afspraken in werden in mei dit jaar de sluizen van de dam gesloten, waardoor inheems gebied onder water kwam te staan. Bewoner Ricardo Miranda beschrijft: 'Er hangt een rotte lucht, omdat duizenden vissen zijn gestorven. Het ecosysteem is nu in groot gevaar.' Na hevige (inter)nationale druk heeft de Panamese overheid inmiddels toch verdere stijging van het waterpeil verboden. De situatie bevindt zich nu in een patstelling.

M-10 beweging blijft strijden
De Barro Blanco dam had nooit gebouwd mogen worden, maar werd dat wel. Nu de bouw voltooid is, is echter nog niet alles verloren voor de inheemse bewoners. Het is juist ook nu belangrijk dat ze zich kunnen blijven organiseren en zo kunnen afdwingen dat ze voldoende gecompenseerd worden voor hun verlies. XminY steunt de Ngäbe-Buglé gemeenschap om bewoners te kunnen mobiliseren, lokale leiders samen te brengen en protestacties te organiseren. Zodat zij, ondanks de dam, kunnen blijven wonen in het gebied wat hun thuis is. Zoals bewoner Luy Jiménez verwoordt: 'Ook al staat mijn huis nu onder water, we gaan hier nooit weg. Dit is het land van mijn vader, mijn grootvader en mijn overgrootvader en dat zal ik nooit verlaten.'

XminY steunt de Ngäbe-Buglé met 1500 euro. Wil jij ook helpen? Doe dan nu een eenmalige gift.

Wanneer het benodigde bedrag bereikt is, word je bijdrage besteed aan een vergelijkbaar project.