​Duurzame energie staat hoog op de agenda in Panama en Costa Rica, want ook daar voelt de bevolking de hoge brandstofprijzen in de portemonnee. De landen beschikken al over meerdere waterkrachtcentrales die schonere energie leveren en ook voor economische groei kunnen zorgen. Maar het is niet al goud wat er blinkt en dus is niet iedereen onverdeeld enthousiast over de ontwikkelingen.

Onder water
In Panama gingen al zeshonderd boeren de straat op om tegen de geplande waterkrachtcentrales te protesteren. Zij verliezen huis en haard als deze door de aanleg van dammen onder water komen te staan. Ook zullen zij hun land, hun belangrijkste inkomstenbron, kwijtraken. Buiten de boeren zijn er nog eens bijna 250.000 Panamezen voor hun drinkwater afhankelijk van de rivieren.

Bovendien verstoort de bouw van de centrales het complete ecosysteem. Zo raken de vissen de kluts kwijt door de veranderende waterstromen of worden ze vermalen in de enorme turbines. En door de kunstmatige stuwmeren blijft er in de rest van het gebied onvoldoende water over voor de unieke flora en fauna.

Energiecrisis
Volgens de boeren zorgen de centrales en de wildgroei aan dammen voor zulke ernstige watertekorten dat er geen sprake kan zijn van economische voordelen. De regering spreekt dit tegen, maar eerder dit jaar riep de Panamese president de bevolking op om zuinig te zijn met water. Het regenseizoen liet lang op zich wachten en er ontstond een watertekort in de steden. Universiteiten en scholen werden zelfs enkele dagen gesloten om water te besparen. Het land ontkwam op het nippertje aan een energiecrisis die de economie ernstige schade toegebracht zou hebben.

Magnum Opus
In Costa Rica komt inmiddels 93 procent van de energie uit duurzame bronnen waarvan 82 procent van waterkrachtcentrales afkomstig is. Het magnum opus van Costa Rica's schone energieplan, de Diquís dam, staat op de planning voor 2018. Dan moet de grootste waterkrachtcentrale van Midden-Amerika in werking treden. Goed nieuws voor de meeste Costa Ricanen, want de duurzame energie zorgt voor lagere energieprijzen. Maar de inheemse bevolking is woest. De ontwikkelingen gaan namelijk ten koste van hun land.

Heilige grond
Door de nieuwe dam komt er 6000 hectare land onder water te staan, zo'n 4000 voetbalvelden. Ook worden 1100 mensen gedwongen om hun land te verlaten. Een deel van het gebied is het land dat de inheemse bevolking al decennia bebouwt en bewoont. Het elektriciteitsbedrijf in staatseigendom heeft ze uitgesloten van het besluitvormingsproces en vindt dat de 1100 mensen maar moeten verhuizen. Een drama, want voor de oorspronkelijke bewoners van Costa Rica zijn water, land, lucht en natuurlijke hulpbronnen spiritueel met elkaar verbonden en daardoor heilig.

Vergaarbak van afval
De inheemsen gaan daarom in gesprek met het elektriciteitsbedrijf en organiseren ook een demonstratie. Hiermee willen zij inspraak afdwingen en laten zien dat een waterkrachtcentrale ook hele nadelige gevolgen heeft. Voor de bevolking, maar ook voor de biodiversiteit. Want naast het onderlopen van het land kunnen de kunstmatige meren enorme vergaarbakken van afval gaan vormen, die ook nog eens grote hoeveelheden van het rottingsgas methaan uitstoten.

Gasmaskers
In Panama zijn de boeren door het recente watergebrek zo mogelijk nog meer overtuigd dat er geen waterkrachtcentrales meer bij moeten komen. Maar ook hier lijkt de regering niet te willen luisteren. De demonstraties van de boeren zijn vreedzaam, maar worden toch steevast door de Panamese politie uiteen gedreven waarbij de betogers met traangas worden bekogeld.

Inmiddels hebben de boeren gasmaskers aangeschaft, maar ze zijn er ook van doordrongen dat er meer mensen nodig zijn om hun stem te laten horen. Daarom zijn ze een publiekscampagne gestart en bezoeken ze de dorpen in de omgeving zodat ze gezamenlijk voor hun rechten op kunnen komen.

XminY steunt de protesten in Costa Rica en Panama met € 2300,-