In El Salvador organiseerden boeren met hulp van XminY een referendum om mijnbouw in de regio te verbieden. Van de kiezers stemde 98% tegen mijnbouw in het gebied. Hierdoor staat de lokale regering nu onder enorme druk om een wet goed te keuren die mijnbouw in het gebied verbiedt. Dit betekent hopelijk de redding voor honderden boeren wiens land anders zou worden afgepakt.

Wat er aan het succes vooraf ging
Burgemeester Jose Matías Abrego van het dorp Nueva Trinidad: ‘De inzet van dit referendum is om de regio Nueva Trinidad uit te roepen tot mijnbouwvrije zone. We vragen om een verordening die zowel bodemonderzoek als uiteindelijke exploitatie in onze gemeenschap verbiedt.’

Om zoveel mogelijk mensen hun stem te laten uitbrengen gingen gelijkgestemde boeren langs de deuren van de dorpsbewoners. Deze werkwijze was arbeidsintensief, maar de boeren wisten dat persoonlijk contact de beste manier is om mensen op te roepen hun stem te laten horen. Ze waren zich ervan bewust dat in deze strijd letterlijk elke stem telt.

Onherstelbare schade
Mijnbouw was nooit echt een belangrijk onderdeel van de Salvadoraanse economie. Dit veranderde in 1992, na de burgeroorlog. Toen de vrede gesloten was zagen mijnbouwbedrijven hun kans: zij wilden o.a. goud winnen in de regio. De overheid begon met het afgeven van voorlopige vergunningen, maar realiseerde zich al snel (mede door enorme protesten in het hele land) dat mijnbouw onvoorstelbaar veel schade zou aanrichten.

Zowel het milieu zou onherstelbaar beschadigd worden, maar ook de landrechten van de boeren zouden niet gewaarborgd kunnen worden. Het bewijs hiervoor vond de regering bij eerdere mijnbouwprojecten. Deze mijnen zijn inmiddels verlaten maar hebben onder andere enorme watervervuiling opgeleverd. Zowel linkse als rechtse politici, kerken en boerengroepen strijden nu al jaren tegen mijnbouw in heel El Salvador.

Een ander belangrijk punt van de vele tegenstanders (60 % van de bevolking)is dat zij vinden dat het land institutioneel gezien op het moment niet in staat is om te controleren of de mijnbouwbedrijven zich aan de regels houden.

Rechtszaken
Inmiddels heeft het mijnbouwbedrijf Oceana Gold de regering van El Salvador aangeklaagd (voor 301 miljoen dollar) wegens inkomensderving omdat zij nooit aan mijnbouw hebben kunnen beginnen in het plaatsje Cabañas. De regering zegt dat ze de voorlopige vergunning nooit hebben omgezet in een exploitatievergunning, omdat het bedrijf niet aan de voorwaarden voldeed.

Het bedrijf wilde geen concessies doen aan de boeren in het gebied en weigerde een haalbaarheidsonderzoek voor het project te overleggen. En dus kregen zij geen vergunning. De rechtszaak begon in 2009 en heeft de regering al miljoenen dollars gekost.

Ook een ander bedrijf dreigt nu met een rechtszaak, waardoor de Salvadoraanse economie serieus in de problemen kan komen. Terug naar Chalatenango, de regio waar dit project over gaat en waar Nuevo Trinidad ligt. Hier zijn in 10 gemeenschappen in het verleden dezelfde voorlopige vergunningen afgegeven als in Cabañas. Er zijn twee mijnbouwbedrijven, Oceana Gold en The Commerce Group, die in de regio mijnen willen exploiteren.

Verbod
Hoewel de regering ook geen mijnbouw wil en alle nieuwe aanvragen voor mijnbouw niet in behandeling neemt, is een mijnbouwverbod nog niet officieel in de wet vastgelegd. De inwoners van de regio zijn er niet gerust op dat de regering de wet door zal voeren als ook in deze regio rechtszaken aangespannen gaan worden die het land zo'n enorme financiële schade berokkenen. Zij vrezen hun land kwijt te raken en ook milieuschade is een reële angst. De vervuiling van de Lempa rivier als gevolg van de mijnbouw zal 60 procent van de bevolking van El Salvador treffen.

Referendum
Door middel van het referendum willen zij de mijnbouw verbieden en tegelijkertijd dient de uitslag als rechtsgeldig document, mochten de mijnbouwbedrijven zaken aan gaan spannen tegen de Salvadoraanse regering. De burgers en het merendeel van de regering zijn het dus met elkaar eens wat betreft een verbod op mijnbouw in de regio en de rest van het land. Maar de overheid staat zwaar onder druk vanwege de rechtszaken om de exploitatievergunningen. Totdat er een officiële wet is, is niets zeker. Maar de uitslag van het referendum helpt wel om de lokale overheid onder druk te zetten om een wet te maken die mijnbouw in het gebied verbiedt.