Het bedrijfsleven in Nederland, waaronder Albert Heijn, kwam vorig jaar met een nieuw label voor verantwoorde soja op de markt. Maar is deze soja wel zo duurzaam? En wordt de Nederlandse consument niet bedonderd?

Op 9 februari 2012 overhandigden ASEED en Gifsoja de petitie "Gifsoja is niet verantwoord, Ahold houd ons niet voor de gek" aan de afdeling Duurzaamheid van Ahold. Ruim 26000 ondertekenaars willen dat Ahold uit de Ronde Tafel voor Verantwoorde Soja stapt en dat het concern laat zien dat het duurzaamheid serieus neemt.

Jaarlijks importeert Nederland 9 miljoen ton soja, vooral uit Zuid-Amerika. Na China is Nederland de grootste importeur van soja. Deze soja gaat als veevoer naar de bioindustrie. “Binnen vier jaar moet de Nederlandse sojaketen zijn overgeschakeld naar 100% verantwoorde soja.” Dit verklaarde een grote groep bedrijven en organisaties in een intentieverklaring die zij op 15 december 2011 ondertekenden.
Maar boeren- en milieuorganisaties raden supermarkten in Nederland af om reclame te maken voor deze ’verantwoorde’ soja. In een brief leggen zij aan bedrijven als Unilever, Albert Heijn, Friesland/Campina, de Keurslagers en Vion uit waarom zij dit nieuwe label van de Roundtable on Responsible Soy (RTRS) als ’greenwash’ beschouwen. Deze brief is ondertekend door onder andere Friends of the Earth International, Global Forest Coalition, de Nederlandse Akkerbouw Vakbond, de Nederlandse Melkveehouders Vakbond en het Platform Aarde Boer Consument. Zij roepen op geen soja meer te importeren, maar de soja te vervangen door lokaal geteeld veevoer, en daarnaast de bio-industrie af te bouwen

De RTRS-criteria zijn bijzonder zwak. De uitbreiding van soja-monoculturen gaat gewoon door, ten koste van kleine boerenbedrijven en ecosystemen. Ook het grootschalig spuiten met onkruidverdelgers, met schade aan volksgezondheid en milieu, houdt niet op. Aan dit vrijwillig certificeringssysteem doen multinationals mee als Monsanto, Bayer, Cargill, Nidera, BP en Shell.

Al eerder bleek uit protestbrieven van honderden organisaties dat de RTRS in Europa geen draagvlak heeft. Recent vroegen negen Belgische NGO’s hun Nederlandse collega’s de steun aan de RTRS in te trekken. Vervolgens vroeg ook het brede Duitse verband van natuurorganisaties (DNR) aan het Wereldnatuurfonds om afstand te nemen van de RTRS.
Nederland heeft grote economische belangen bij de sojahandel. Daarom is het niet verwondelijk dat ondanks het gebrek aan maatschappelijk draagvlak de Nederlandse regering het ’verantwoorde’ keurmerk financieel via het Initiatief Duurzame Handel (IDH) steunt.

Onkruidverdelger
Door genetische manipulatie is de meeste soja bestand tegen het onkruidverdelger Roundup (glyfosaat). Dit leidde echter tot het ontstaan van resistente onkruiden, waardoor zowel meer Roundup alsook andere en giftiger onkruidverdelgers gebruikt worden op sojavelden. De bevolking in de buurt van de Zuid-Amerikaanse sojavelden klaagt al jaren over de gevolgen voor hun gezondheid na bespuitingen met landbouwgif, zoals misselijkheid, huidaandoeningen en ademhalingsproblemen. Daarnaast zijn er inmiddels wetenschappelijke verklaringen voor de verhoogde aantallen aangeboren afwijkingen in deze sojagebieden. Dat blijkt onder andere uit de studie naar de gevolgen van Roundup op embryo’s van kippen en amfibieën, door wetenschapper Andres Carrasco, hoofdonderzoeker van het Argentijnse wetenschappelijke instituut Conicet.

Nog zeer recent werd duidelijk hoe serieus de RTRS-leden hun ’verantwoordelijke’ bedrijfsvoering in werkelijkheid nemen. De Argentijnse autoriteiten klaagden de RTRS-leden Nidera (Nederlandse graanhandelaar en zaadbedrijf), Monsanto en Pioneer (onderdeel van DuPont) in februari aan voor ’slavernij-achtige toestanden’ op hun maisvelden.

Volgens Nina Holland van Corporate Europe Observatory – een groep die zich bezighoudt met democratie, sociale rechtvaardigheid, milieu en lobbymacht van bedrijven – begaan supermarkten die reclame maken met deze soja een grote fout. "Consumenten zullen begrijpen dat dit label niet meer is dan consumentenbedrog. Wij zeggen tegen deze bedrijven: 'Koop deze leugen niet'. We overhandigen de petitie aan Ahold om te laten zien dat veel mensen het niet eens zijn met het groenwassen van foute soja. Deelname aan de Ronde Tafel voor Verantwoorde Soja is geen stapje in de goede richting, het is het goedpraten van een fundamenteel fout landbouwmodel. We vragen Ahold uit de Ronde Tafel te stappen en te laten zien dat ze duurzaamheid serieus neemt."

Xminy steunde ASEED met € 700,-