>>> Sluit Kamp Zeist - Close Camp Zeist <<<

19-12 Bron: KNMG

Medische zorg aan illegalen

Artsen moeten alle patiënten, inclusief illegalen, behandelen. Het is onmogelijk om onderscheid te maken tussen noodzakelijke en niet noodzakelijke medische zorg. “Je kunt geen lijstjes maken wanneer iemand wel of niet geholpen moet worden en of zo iemand met goedkope zorg toe kan of een dure behandeling nodig heeft.” zegt Klazinga. De commissie Klazinga adviseert om het begrip 'medisch noodzakelijke zorg' beter te laten aansluiten bij de praktijk en het daarom te definiëren als 'passende en verantwoorde medische zorg'.
De Commissie Klazinga heeft haar rapport ‘Arts en Vreemdeling’ op 19 december aangeboden aan Inspecteur-generaal prof. dr. G. van der Wal van de Inspectie voor de Gezondheidszorg.

Klazinga pleit voor een goede registratie van verleende zorg aan illegalen. “We moeten vastleggen over welke zorg het gaat en de aard en omvang registreren. Dan kunnen we praten op basis van feiten, in plaats van op basis van beelden.”

De Inspecteur voor de Gezondheidszorg zal over het rapport een positief oordeel uitbrengen naar de minister van VWS. Bovendien heeft hij toegezegd het onder de aandacht te brengen van het ministerie van Justitie. ‘Ik ben het met de commissie eens dat artsen niet betrokken moeten worden bij de inschatting van de kwaliteit van zorg in het land waarnaar mensen worden uitgezet. Bovendien hoeven artsen geen inschatting te maken hoe lang het nog duurt voor iemand het land uit moet.’

Aanleiding voor het instellen van deze commissie waren de signalen van artsen over knelpunten in de zorg aan asielzoekers en illegale vreemdelingen. Deze signalen betroffen onder andere zorgwekkende situaties in asielzoekerscentra en in detentiecentra voor illegale vreemdelingen, de beoordeling van medische problematiek in relatie tot verblijf in Nederland of uitzetting en de medische zorg aan illegaal in Nederland verblijvende vreemdelingen.
In de commissie Klazinga participeren de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG), de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), de Orde van Medisch Specialisten, de Nederlandse Vereniging van Psychiatrie (NVvP) met secretariële ondersteuning van Pharos, kenniscentrum vluchtelingen, nieuwkomers en gezondheid.

Samenvatting van het rapport Arts en Vreemdeling

Artsen signaleren bij hun beroepsorganisaties knelpunten in het medisch handelen bij (dreigend) uitgeprocedeerde asielzoekers en illegale vreemdelingen.
In de zorg voor asielzoekers worden artsen geconfronteerd met problemen met continuïteit en overdracht van zorg in asielzoekerscentra en bij (dreigende) uitzetting. De medische advisering in het kader van juridische asielprocedures leidt tot knelpunten in de zorg. En artsen hebben te maken met problemen in de kwaliteit van zorg in detentiecentra voor vreemdelingen.
In de praktijk van de zorg voor illegale vreemdelingen bestaat er onduidelijkheid over de reikwijdte van de door artsen te leveren ‘medisch noodzakelijke zorg’. De commissie werkt dit begrip nader uit en geeft adviezen voor de praktijk.

DOELSTELLING

De commissie heeft zich bij haar werk laten leiden door de volgende drie vooraf geformuleerde doelstellingen:

1 Het analyseren vanuit medisch perspectief van de bestaande procedures en de begrippen ‘medische noodsituatie’ en ‘medisch noodzakelijke zorg’, zoals die ten aanzien van dreigend uitgeprocedeerde asielzoekers en illegale vreemdelingen in de wet-en regelgeving zijn vastgelegd en het opstellen van adviezen en richtlijnen ten aanzien van het medisch-professioneel handelen in deze situaties.

2 Het opstellen van richtlijnen en gedragsregels in situaties waarbij het vreemdelingenbeleid in conflict komt met de medische zorgplicht van artsen en hun verantwoordelijkheid voor de continuïteit van zorg. Dit speelt in de medische zorg voor uit te zetten asielzoekers en vreemdelingen en voor illegale vreemdelingen.

3 Het opstellen van adviezen en richtlijnen over de plaatsing en medische behandeling van zieke vreemdelingen in door de overheid gecreëerde opvangvoorzieningen of detentiecentra voor vreemdelingen uitgaande van het waarborgen van kwaliteit en continuïteit van medische zorg.

BEOORDELING

De grondslagen van het werk van artsen zijn vastgelegd in de artseneed en in wetgeving. Deze zijn vertaald naar gedragscodes, die artsen verplichten om hun kennis en vaardigheden in te zetten ter bevordering van de gezondheid en het welzijn van de patiënt, kwalitatieve zorg te bieden, daarbij het recht op zelfbeschikking van de patiënt te respecteren en in het belang van de volksgezondheid te handelen. Artsen dienen patiënten in gelijke gevallen gelijk te behandelen en geen opdrachten te aanvaarden die in strijd zijn met algemeen aanvaarde medisch-ethische opvattingen.

Ieder mens in Nederland heeft toegang tot de voor hem of haar noodzakelijke zorg. De arts neemt de gezondheid van en de zorg voor de patiënt als uitgangspunt. Dit leidt tot het door de medische beroepsgroep geformuleerde begrip ‘passende zorg’, dat gedefinieerd wordt als ‘zorg die volgens professionele richtlijnen of standaarden geïndiceerd is bij een gezondheidsprobleem. De indicatie komt
tot stand op basis van een gedegen analyse van het gezondheidsprobleem en inzicht in de (kosten) effectiviteit van bestaande interventiemogelijkheden.’ Dit uitgangspunt leidt tot de volgende adviezen en richtlijnen.

ADVIEZEN EN RICHTLIJNEN VOOR ARTSEN EN ANDERE BETROKKENEN

Adviezen en richtlijnen over de zorg voor asielzoekers en voor illegale vreemdelingen in detentie en over de medische advisering in het vreemdelingenbeleid

1 Uitvoerders van het vreemdelingenbeleid dienen medische aspecten mee te
wegen bij beslissingen over de opvang van asielzoekers en de detentie van illegale vreemdelingen. Artsen dienen hiervoor aandacht te vragen.

2 De kaders van het vreemdelingenbeleid zorgen voor een spanningsveld ten
aanzien van het medisch handelen van de medisch adviseurs van de ind.

De commissie adviseert daarom de uitvoerders van het vreemdelingenbeleid
om bij de beoordeling of zieke asielzoekers en andere vreemdelingen al dan
niet teruggestuurd kunnen worden, de volgende punten in acht te nemen:

a het vergroten van de transparantie over de werkwijze van de medisch adviseurs en over de invulling van het begrip ‘medische noodsituatie op korte termijn’;

b het beoordelen van de feitelijke toegankelijkheid en continuïteit van zorg in het land waar de patiënt naar wordt uitgezet vanuit het vertrekpunt van de behandeling in Nederland;

c de onmogelijkheid voor een arts in Nederland om de vraag naar de behandelmogelijkheid in het land van herkomst op individueel niveau te beantwoorden, waardoor dit oordeel niet bij artsen ondergebracht dient te worden;

d het raadplegen van internationaal erkende informatiebronnen bij het bepalen
van de behandelmogelijkheden en de feitelijke toegankelijkheid van zorg in
een bepaald land;

e het volgen van de uitkomst van de medische adviezen in het vreemdelingenbeleid, zowel in de procedures als ten aanzien van de continuïteit van zorg.

3 Artsen dienen aan advocaten en medisch adviseurs alleen feitelijke behandelingsgegevens te verstrekken. Daarnaast hebben zij de inspanningsverplichting om medische informatie aan de toekomstige behandelaar(s) over te dragen. Indien zorgoverdracht niet lukt en er twijfel is over de continuïteit van zorg, dient de arts dit kenbaar te maken aan de autoriteiten.

4 Artsen verlenen een gedetineerde asielzoeker of vreemdeling passende en verantwoorde zorg, waarvoor de bevoegde instanties hun voldoende ruimte bieden.

5 Artsen,werkzaam in een omgeving die verbonden is met het vreemdelingenbeleid, dienen zich te scholen in de plichten en verantwoordelijkheden van artsen in deze complexe situatie.

6 Overleg tussen medische beroepsorganisaties en beleidsmakers en uitvoerders in het vreemdelingenbeleid kan bijdragen aan het verminderen van knelpunten en dilemma ’s voor artsen.

Adviezen en richtlijnen over de zorg voor illegale, onverzekerde vreemdelingen

1 ‘Medisch noodzakelijke zorg’ dient naar het oordeel van de commissie als ‘verantwoorde en passende medische zorg ’ te worden gedefinieerd.. Deze zorg is doeltreffend en doelmatig, wordt patiëntgericht verleend en is afgestemd op de reële behoefte van de patiënt. Daarbij baseert een arts de indicatie op een gedegen analyse van de gezondheidsproblemen, indiceert conform de normen van de beroepsgroep en kosteneffectief. Bij gelijke effectiviteit van interventies geven veiligheids-en doelmatigheidsargumenten de doorslag.

2 Artsen kunnen de verblijfsduur van illegale vreemdelingen in Nederland vaak niet voorspellen. Zij kunnen bij zorg, die uitgesteld kan worden in combinatie met de verwachting van kort verblijf in Nederland,de behandeling beperkt houden of afzien van behandeling. Als echter de duur van het verblijf in Nederland onduidelijk of langdurig is,is de continuïteit van adequate medische zorg belangrijker en dient de medische zorg gelijk te zijn aan de reguliere basiszorg voor verzekerden.

3 Artsen bieden passende en verantwoorde zorg door dezelfde richtlijnen, protocollen, standaarden en gedragsregels van de medische en wetenschappelijke beroepsorganisaties te gebruiken als bij reguliere zorg.

4 Artsen en zorginstellingen dienen zich bij zorgverlening primair te richten op medische en zorginhoudelijke aspecten en niet op financieringsregelingen. De mogelijke nadelige gevolgen van financieringsregelingen voor de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg dienen nadrukkelijk te worden onderkend.

5 Artsen dienen zich bewust te zijn van het kostenaspect zonder dat dit leidend is. Bij de zorg voor onverzekerde vreemdelingen is het geëigend dat financiële argumenten een rol spelen voor de behandelingskeuze,mits de geldende richtlijnen daar ruimte voor laten.

6 Artsen en zorginstellingen dienen afspraken te maken en procedures vast te leggen,zodat de werkwijze bij zorgvragen van onverzekerbare illegale vreemdelingen voor alle betrokken partijen transparant en toetsbaar is.Hierbij moet voorop staan dat de zorgvragen door artsen adequaat afgehandeld worden; daarnaast dienen afspraken gemaakt te worden over de mogelijkheden van betaling.

7 De commissie adviseert de overheid en zorginstellingen om de medische zorg voor onverzekerde vreemdelingen te monitoren op aard en omvang en op problemen in de toegang tot zorg.

8 Gerichte voorlichting onder artsen, zorginstellingen, intermediairs en illegale vreemdelingen over rechten, plichten, regelingen en procedures is noodzakelijk, mede met het oog op de nieuwe financieringsregeling.

9 Medische beroepsorganisaties en overheid dienen te streven naar richtlijnen voor de zorg voor illegalen in Europees verband.

De commissie acht het raadzaam dat artsen die problemen ondervinden in de hier bedoelde situaties,terugvallen op hun beroepsorganisatie voor advies en bijstand.De beroepsorganisaties dienen deze signalen te monitoren en richtlijnen op te stellen.

De commissie is van oordeel dat artsen de adviezen en richtlijnen van dit rapport dienen op te volgen en dat andere, niet-medisch betrokkenen deze respecteren en doortrekken naar hun eigen handelen, daarmee artsen de ruimte biedend om overeenkomstig te kunnen handelen.