Trends naar een cultuuromslag?

Hans Feddema

Is er thans een cultuuromslag gaande? Zo’n omslag gaat dan meestal gepaard met
crisis en ook met afbouw van het oude en anderzijds opbouw van nieuwe structuren
en/of nieuw denken. Dat er nu een sluier van crisis over ons hangt, zal niemand
ontkennen. Niet alleen door het gedoe rond de zwakkere EU-landen en hun obligaties
en vooral de vrees dat ook anderen zullen worden meegesleurd, maar ook omdat
er tevens sprake is van een politieke, zo niet een sociale en geestelijke crisis.
Populisme en polarisatie zijn daarvan symptomen en ook het grote wantrouwen in
onze instituties, al of niet versterkt door de onmacht van de huidige politieke EU-
elite. Alles wijst op impasse: onze structuren en democratie zijn niet meer bezield,
buurten vallen uit elkaar, de kloof rijk en arm wordt groter en eenzaamheid is troef.
Heeft dit ook met ons als individu te maken? Zeker, en wel omdat de wereld (dus ook
de crisis) een spiegel is van de eigen innerlijke wereld. Als we alleen al denken aan de
angst, waarin ons ego vaak zit, vandaag ook jegens de ‘nieuwkomers’. En tevens aan
het verdringen van het onbewuste, vooral onze schaduwen daarin, waardoor we deze
projecteren op anderen en we zo een negatieve energie in de samenleving brengen.
Niet dat dit hoeft, het kan natuurlijk anders.

De Occupy-beweging bepleit het en ook G1000 in Belgie op initiatief van de bekende
auteur David Reybrouck, maar daarnaast ook vele andere bewegingen en cultural
creatives zoals de duurzaamheidgoeroe Herman Wijffels, de spirituele journalist
Tijn Touber (www.stadsverlichting.nu) en niet te vergeten de bestsellerauteur Lynne
McTaggart. In haar nieuwe boek Verbinding.Wordt bewust van het veld waarin je
leeft betoogt ze dat vooral Newton en Darwin de moderne mens op het verkeerde
been van ‘ieder voor zich’ hebben gezet. En dat terwijl onze fundamentele aard
volgens haar die van samenwerking en gelijkwaardigheid is. Zij verwijst naar
de kwantumfysica, die ontdekte, dat er ‘tussen alles en iedereen een enorme zee
onzichtbare energie stroomt en ons zo met elkaar verbindt’, waardoor gedachten
en intenties die we de lucht (het Veld) ingooien impact hebben op het geheel. Ook
woorden, positief dan wel negatief. Wellicht goed ons af te vragen of (neoliberale)
competitie en de ander zien als rivaal onze werkelijke aard is dan wel samenwerking
en positieve energie. En of ons economische en politieke systeem geen revisie
behoeft. Tevens wat ons belangrijkste navigatiesysteem is: de luide stem van het ego
(persona), dat bijna automatisch de leiding neemt dan wel de zachte stem van ieders
innerlijke leiding. Oor hebben naar wat de Occupy-beweging ons heeft te zeggen, lijkt
geen overbodige luxe.

(Dr Hans Feddema is antropoloog, publicist, vredesactivist en actief in Linker Wang, www.hansfeddema.nl)